vÀļÀÄ ¨sÁµÉAiÀÄÄ zÁæ«qÀ ¨sÁµÁ ¥ÀjªÁgÀPÉÌ ¸ÉÃjzÀ, ¨sÁµÁ «eÁÕ¤UÀ¼À zÀȶÖAiÀÄ°è ZÉ£ÁßV ¥Àj¥ÀŵÀתÁzÀ, ¸ÀªÀÄÈzÀÞ d£À¥ÀzÀ ¸Á»vÀå gÁ²AiÀÄ L¹jAiÀÄļÀî, AiÀiÁªÀÅzÉà «µÀAiÀĪÀ£ÀÄß ¥Àæ¨sÁªÀ±Á°AiÀiÁV C©üªÀåQÛUÉƽ¸À§®è ªÀiÁzsÀåªÀĪÁUÀ§ºÀÄzÁzÀ ¸À±ÀPÀÛ ¸ÀÄ0zÀgÀ ¨sÁµÉ. PÀ£ÀßqÀ £Ár£À ¹ÃªÀiÁgÉÃSÉAiÉƼÀVgÀĪÀ F ¨sÁµÉAiÀÄ°è, vÀļÀÄ£Ár£À°è ¥ÀæZÀ°vÀªÁVgÀvÀPÀÌ M0zÀÄ gÀ0UÀ ªÀiÁzsÀåªÀĪÁzÀ - AiÀÄPÀëUÁ£ÀzÀ ¥Àæ¸À0UÀUÀ¼ÀÄ gÀavÀªÁzÀÄzÀÄ LwºÁ¹PÀªÁV vÀÄ0¨Á vÀqÀªÁVAiÉÄà J0§ÄzÀÄ UÀªÀĤÃAiÀĪÁzÀÄzÀÄ.

1887 "vÀļÀÄ ¥À0ZÀªÀn - ªÁ° ¸ÀÄVæêÀgÀ PÁ¼ÀUÀ" ¥Àæ¸À0UÀ PÀÈwAiÀÄ ªÀÄÆ®PÀ vÀļÀÄ AiÀÄPÀëUÁ£À gÀZÀ£ÉUÉ ¨ÁAiÀiÁgÀÄ ¸À0PÀAiÀÄå ¨sÁUÀªÀvÀgÀÄ £Á0¢ ºÁrzÀgÀÆ, §ºÀÄPÁ® F ºÁ¢ vÉgÀªÁVAiÉÄà EvÀÄÛ. ªÀÄÄ0zÉ §qÀPÀ¨É樀 ¥ÀgÀªÉÄñÀégÀAiÀÄå£ÀªÀgÀ "vÀļÀÄ QnÖ gÁf ¥À¸Àð0UÉÆ", zÉÃgÀ0§¼À vÁå0¥ÀtÚ ±ÉlÖgÀ "vÀļÀÄ ¥À0ZÀªÀn" ªÉÆzÀ¯ÁzÀ M0zÉÆ0zÀÄ ¥Àæ¸À0UÀUÀ¼ÀÄ DUÁUÀ ¨É¼ÀPÀÄ PÀ0qÀzÀÄÝ0lÄ. DzÀgÉ EªÀÅ PÀ£ÀßqÀ ¥ËgÁtÂPÀ ¥Àæ¸À0UÀUÀ¼À ¨sÁµÁ0vÀgÀ, gÀÆ¥Á0vÀgÀUÀ¼Éà ºÉÆgÀvÀÄ ¸ÀévÀ0vÀæ PÀÈwUÀ¼À®è.

vÀļÀÄ ¸À0¸ÀÌöÈwAiÀÄ »£É߯ÉAiÀÄ ¥Àæ¸À0UÀ PÀÈwUÀ¼ÀÄ §ºÀÄPÁ®zÀªÀgÉUÉ gÀavÀªÁUÀ®Æ E®è. ¥À0zÀ¨ÉlÄÖ ªÉ0PÀlgÁAiÀÄgÀÄ "PÉÆÃn - ZÉ£ÀßAiÀÄ" J0§ ¥Àæ¸À0UÀªÀ£ÀÄß 1939 gÀ°è §gÉzÀÄ ¥ÀæPÀl ªÀiÁrzÀÄÝ vÀļÀÄ£Ár£À AiÀÄPÀëUÁ£ÀPÉÆÌ0zÀÄ ºÉƸÀ DAiÀiÁªÀĪÀ£ÀÄß PÁt¹vÉ£ÀߧºÀÄzÀÄ. vÀļÀÄ£Ár£À d£À¥ÀzÀ ¨sÀÆvÀ¥ÀÅgÁt ¸À0»vÉAiÀiÁzÀ ¥ÁqÀÝ£À ¥Àæ¥À0ZÀ¢0zÀ DAiÀÄÝ d£À¥ÀzÀ «ÃgÀgÀ PÀxÉAiÀÄ£ÀÄß AiÀÄPÀëUÁ£À gÀ0UÀzÀ°è vÉÆÃj¸ÀĪÀ ¥ÀæAiÀÄvÀß EzÉà ªÉÆzÀ®£ÉAiÀÄzÀÄ. ºÉƸÀvÀ£ÀÄß ¤jÃPÉë ªÀiÁrPÉÆ0rzÀÝ AiÀÄPÀëUÁ£À gÀ¹PÀgÀ D¸ÁézÀ£ÉUÉ ºÉƸÀ gÀÄa zÉÆgÀQvÀÄ.

"PÉÆÃn ZÉ£ÀßAiÀÄ" DlzÀ ¸Á0¸ÀÌöÈwPÀ ªÀiË®å E£ÀÆß ªÀiÁ¹®è. vÀzÀ£À0vÀgÀ vÀļÀÄ£ÁqÀ ¹j, PÉÆÃzÀð§Äâ ¨ÁgÀUÀ, zÉêÀÅ¥ÀÇ0d ¥ÀævÁ¥À, PÁ0vÁ¨ÁgÉ §ÄzÁ¨ÁgÉ ªÉÆzÀ¯ÁzÀ ºÀ®ªÀÅ d£À¥ÀzÀ ªÀ¸ÀÄÛUÀ¼ÀļÀî AiÀÄPÀëUÁ£À ¥Àæ¸À0UÀUÀ¼ÀÄ ¥ÉæÃPÀëPÀgÀ£ÀÄß ºÉƸÀ C©ügÀÄaUÉ Ct ªÀiÁrzÀÝ®èzÉÃ, vÀļÀÄ d£À¥ÀzÀ fêÀ£ÀzÀ avÀæUÀ¼À£ÀÄß ¤ÃqÀ®Ä ªÀÄÄ0zÁzÀªÀÅ.

F ªÉÄð£À PÉ®ªÀÅ ¥Àæ¸À0UÀUÀ¼À ¨sÁµÉ PÀ£ÀßqÀªÁVzÀÝgÀÆ CxÀðUÁjPÉ ªÀiÁvÀæ vÀļÀÄ«£À°è dgÀUÀÄwÛvÀÄÛ. PÀæªÉÄÃt AiÀÄPÀëUÁ£À ¥Àæ¸À0UÀ PÀÈwUÀ¼ÀÆ vÀļÀÄ ¨sÁµÉAiÀÄ°è gÀavÀªÁzÀªÀÅ. CgÉZÁjwæPÀ, eÁ£À¥ÀzÀ, PÁ®à¤PÀ ªÀ¸ÀÄÛUÀ¼ÀļÀî ¥Àæ¸À0UÀUÀ¼ÀÄ ªÀÄÄ0zÉ «¥sóÀÅ® ¸À0SÉåAiÀÄ°è gÀavÀªÁzÀªÀÅ. C£À0vÀgÁªÀÄ §0UÁr, ªÀiÁzsÀªÀ ¨sÀ0qÁj, ¥ÀÅgÀĵÉÆÃvÀÛªÀÄ ¥ÀÇ0d, vÁgÁ£ÁxÀ §¯ÁåAiÀÄ, vÀ¯É0UÀ¼À gÁªÀÄPÀȵÀÚ ¨sÀlÖ, ¹zÀÝPÀmÉÖ «±Àé£ÁxÀ ±ÉnÖ, UÀÄgÀĪÀ¥Àà ¨ÁAiÀiÁgÀÄ ªÉÆzÀ¯ÁzÀ ºÀ®ªÁgÀÄ ªÀÄ0¢ PÀ«UÀ¼ÀÄ vÀļÀÄ AiÀÄPÀëUÁ£À PÀÈwUÀ¼À£ÀÄß gÀa¸ÀÄvÀÛ §0¢zÁÝgÉ.

vÀļÀÄ AiÀÄPÀëUÁ£À ¥Àæ¸À0UÀ gÀZÀ£ÉAiÀÄ°è C£À0vÀgÁªÀÄ §0UÁrAiÀĪÀgÉà CUÀæUÀtågÉ£ÀߨÉÃPÁUÀÄvÀÛzÉ. EªÀgÀ ¥ÀlÖzÀ ¥ÀzÀä¯É, PÁqÀªÀÄ°èUÉ, £ÁUÀ¸À0¦UÉ, §0UÁgï PÉÃzÀUÉ, ¥ÀlÖzÀ ¥ÉgÀĪÀiÁ¼É, vÀļÀĪÁ® §°AiÉÄÃ0zÉæ ªÉÆzÀ¯ÁzÀ PÀÈwUÀ¼ÀÄ CZÁÑVAiÀÄÆ §0¢ªÉ. ªÀµÀð ªÀµÀðªÀÇ ªÉÄüÀUÀ¼À CªÀ±ÀåPÀvÉUÀ½UÉ C£ÀĸÀj¹ C£ÉÃPÀ ºÉƸÀ ¥Àæ¸À0UÀUÀ¼ÀÄ gÀavÀªÁUÀÄwÛªÉ.

vÀļÀÄ AiÀÄPÀëUÁ£À DlUÀ½0zÁV vÀļÀÄ £Ár£À ¸À0¸ÀÌöÈwAiÀÄ C©üªÀåQÛ, ¥Àæ¸ÁgÀ ªÀiÁvÀæªÀ®èzÉÃ, vÀļÀÄ ¨sÁµÉAiÀÄ gÀªÀÄtÂÃAiÀÄvÉAiÀÄ ¥ÀjZÀAiÀĪÀÇ vÀPÀÌ ªÀÄnÖUÉ ¥ÉæÃPÀëPÀjUÉ MzÀVzÉ. vÀļÀÄ ¨sÁµÉAiÀÄ ªÀiÁzÀðªÀ, ©V, ¨ÁUÀÄ, §¤, PÁPÀÄ, zsÀé¤ gÀªÀÄåvÉ, ªÀå0UÀåzÀ ªÉÆ£ÀZÀÄUÀ¼À£ÀÄß vÀªÀÄä CxÀðUÁjPÉAiÀÄ°è C¼ÀªÀr¹PÉÆ0qÀÄ F ¨sÁµÉAiÀÄ ¸ÀvÀé ¸Ë0zÀAiÀÄðUÀ¼À£ÀÄß ºÉaѹzÀ PÀ¯Á«zÀgÀ ªÀZÀ£À «¯Á¸ÀªÀ£ÀÄß ªÀÄgÉAiÀÄĪÀ0w®è. ¨ÉÆüÁgÀ £ÁgÁAiÀÄt ±ÉlÖgÀÄ, £ÁgÀ0¥Ár ¸ÀħâAiÀÄå ±ÉlÖgÀÄ, ¸ÁªÀÄUÀzÀéAiÀÄgÀÄ, C½PÉ gÁªÀÄAiÀÄå gÉÊUÀ¼ÀÄ, «ÄeÁgÀÄ CtÚ¥Àà, ªÀiÁzsÀªÀ ±ÉlÖgÉà ªÉÆzÀ¯ÁzÀ PÀ¯Á«zÀgÀÄ vÀļÀÄ CxÀðUÁjPÉUÉ vÀªÀÄäzÉà DzÀ ªÉÆÃrAiÀÄ£ÀÄß eÉÆÃr¹zÀ ¥Àæw¨sÁ±Á°UÀ¼ÀÄ.

vÀļÀÄ AiÀÄPÀëUÁ£ÀUÀ¼À£ÀÄß DqÀĪÀ ªÉÄüÀUÀ¼Éà gÀÆ¥ÀÅUÉÆ0rzÁݬÄvÀÄ. £ÀÆgÁgÀÄ vÀļÀÄ AiÀÄPÀëUÁ£À DlUÀ¼À£ÀÄß DrzÀÄÝ D¬ÄvÀÄ. DzÀgÉ M0zÀÄ ¥ÀævÉåÃPÀ wlÄÖ (vÀļÀÄwlÄÖ) J0zÀÄ RavÀªÁV PÀgÉAiÀħºÀÄzÁzÀ AiÀÄPÀëUÁ£À ¥ÀzÀÞw ¤ªÀiÁðtªÁVzÉAiÉÄà J0§ ¥Àæ±ÉßUÉ GvÀÛj¸ÀĪÀÅzÀÄ PÀµÀÖ. vÀļÀÄ AiÀÄPÀëUÁ£ÀªÀ£ÀÄß gÀ0UÀPÉÌ vÀgÀĪÁUÀ PÉ®ªÉÇ0zÀÄ ªÀiÁ¥ÁðqÀÄUÀ¼À£ÀÄß ªÀiÁqÀ¯Á¬ÄvÀÄ. »ªÉÄäüÀªÀ£ÀÄß ºÁUÉAiÉÄà G½¹PÉÆ0qÀÄ ªÉõÀUÁjPÉAiÀÄ°è «±ÉõÀ ªÀåvÁå¸À ªÀiÁqÀ¯Á¬ÄvÀÄ. M0zÀÄ ¸ÀºÀdvÉUÉ MvÀÄÛ PÉÆlÄÖ, ¥ËgÁtÂPÀ CxÀªÁ LwºÁ¹PÀ £ÁlPÀUÀ½UÉ ¸ÀzÀȱÀªÁzÀ ªÉõÀ¨sÀƵÀtUÀ¼À£ÀÄß F DlUÀ½UÉ §¼À¸À¯Á¬ÄvÀÄ.

eÁ£À¥ÀzÀ ºÁUÀÆ EwºÁ¸À ¥Àæ¥À0ZÀzÀ ¥ÁvÀæUÀ½UÉ ¥ËgÁtÂPÀ AiÀÄPÀëUÁ£À gÀªÀiÁåzÀÄãvÀ ªÉõÀ¨sÀƵÀt M¥ÀÅöàvÀÛzÉAiÉÄà J0§ ¸À0zÉúÀªÀÅ vÀļÀÄ AiÀÄPÀëUÁ£ÀzÀ ¥ÀæªÀvÀðPÀgÀ£ÀÄß PÁrgÀ¨ÉÃPÀÄ. DzÀgÉ M0zÀÄ ¥ÀævÉåÃPÀ "wlÄÖ" gÀÆ¥ÀÅUÉƼÀî¨ÉÃPÁzÀgÉ CzÀgÀ PÀ¯Á0UÀUÀ¼À°è, ªÀÄÄRåvÀB ªÉõÀ¨sÀƵÀtUÀ¼À°è UÀÄgÀÄw¸À§ºÀÄzÁzÀ «²µÀÖvÉ ¨ÉÃPÉ0zÀÄ «ZÁgÀzÀ°è ¸ÀjAiÀiÁzÀ a0vÀ£ÉAiÀiÁUÀ°Ã, ¸ÀªÀiÁ¯ÉÆÃZÀ£ÉAiÀiÁUÀ°Ã £ÀqÉzÀ0w®è. ºÁUÁVAiÉÄà vÀļÀÄ AiÀÄPÀëUÁ£ÀzÀ ªÉõÀ¨sÀƵÀtUÀ¼À°è ¸Á0¥ÀæzÁ¬ÄPÀ ªÉõÀ¨sÀƵÀtUÀ¼À WÀ£ÀvÉAiÀiÁUÀ°Ã, ¸Á0PÉÃwPÀvÉAiÀiÁUÀ°Ã PÀ0qÀÄ §gÀ°®è. ªÀÄÄRªÀtÂðPÉUÀ¼ÀÆ ¥ÉîªÀªÁzÀªÀÅ. gÀ0UÀzÀ°è G¥ÀAiÉÆÃV¸À§ºÀÄzÁzÀ §tÚzÀ §mÉÖUÀ¼À «ZÁgÀzÀ°è RavÀvÉ G½AiÀÄzÉà UÉÆ0zÀ®ªÉà K¥ÀðnÖvÀÄÛ.

£ÁlQÃAiÀÄvÉUÉ ¥Áæ¸À¸ÀÛ÷å ºÉaÑzÀÝj0zÀ AiÀÄPÀëUÁ£ÀzÀ C£ÉÃPÀ «²µÀÖ jÃwAiÀÄ PÀÄtÂvÀUÀ¼ÀÄ ªÀÄgÉAiÀiÁUÀvÉÆqÀVzÀªÀÅ. ªÀiÁvÀÄ C¼ÀvÉ «ÄÃj «dÈ0©ü¸À¯ÁgÀ0©ü¹vÀÄ. vÀļÀÄ«£À°è FZÉUÉ ¥ÀæAiÉÆÃUÀPÉÌ §0zÀ C£ÉÃPÀ ¥Àæ¸À0UÀUÀ¼À°è PÉ®ªÀÅ ¸ÁégÀ¸ÀåPÀgÀ ºÁUÀÆ ªÀiË®åAiÀÄÄvÀªÁVªÉ. G½zÀ ºÉaÑ£ÀªÀÅUÀ¼ÀÄ "¸À0vÉUÉ ªÀÄÆgÀÄ ªÉƼÀ" J0§0vÉ gÀavÀªÁzÀªÀÅUÀ¼ÀÄ J£ÀߨÉÃPÁUÀÄvÀÛzÉ.

Part 1 | Part 2

¨sÁ¸ÀÌgï gÉÊ PÀÄPÀÄ̪À½î ¸À0¥ÁzÀPÀvÀézÀ "MqÉÆØîUÀ" PÀÈwAiÀÄ°è - CªÀÄÈvÀ ¸ÉÆêÉÄñÀégÀ